Bij deze mijn oprechte gelukwensen aan Professor Geens. Met veel interesse heb ik destijds zijn hoorcolleges "vennootschapsrecht" gevolgd. Een bijzonder aangenaam spreker, die dialoog en discussie centraal stelt. Een absolute "krak" daarenboven in zijn vakgebied.
Professor Geens werd vandaag Minister Geens. Er wacht hem een bijzonder moeilijke taak om de angel uit het Belfius - Sociaal Engagement CVBA - ACW dossier te halen. Dat zijn kantoor Eubelius Sociaal Engagement CVBA specifiek adviseerde in de (heikele) transactie inzake de terugkoop van winstbewijzen zal zijn taak niet vereenvoudigen. Als Minister Geens zal hij mogelijk (zelfs meer dan waarschijnlijk) geroepen worden transacties die hij als Vennoot Geens mede adviseerde te duiden, te verduidelijken en te verdedigen.
Beter vroeg dan laat kunnen Minister Geens dan ook o.a. volgende kritische vragen worden gesteld:
(1) Wat is de precieze (juridische en fiscale) aard van de betrokken winstbewijzen in Belfius Bank en Belfius Verzekeringen?
(2) Op welke gronden werden deze winstbewijzen destijds precies aan Sociaal Engagement CVBA toegewezen?
(3) Werd bewust (van de mogelijke fiscale gevolgen) een voorwaardelijkheid verbonden aan de vergoeding voor de winstbewijzen in Belfius Bank (i.e. de in de pers genoemde 40 mio EUR) en bijvoorbeeld niet aan de vergoeding voor de winstbewijzen in Belfius Verzekeringen (cf. eerdere blogpost: http://gingerhedgerows.blogspot.be/2013/02/over-slim-gekozen-voorwaardelijkheid.html)?
(4) Houdt het daadwerkelijk steek dat Belfius Bank de winstbewijzen in Belfius Verzekeringen terugkoopt of werd deze weg bewandeld vanuit (louter) fiscale overwegingen (cf. eerdere blogpost: http://gingerhedgerows.blogspot.be/2013/03/over-de-nachtlamp-en-het-acw.html)?
Een organisatie mag haar belastingtoestand optimaliseren. Daarmee is niets mis. Ook mag Sociaal Engagement CVBA wat mij betreft haar voordeel doen met de notionele interestaftrek. Ik vind het zelfs de plicht van haar bestuurders om deze te claimen omdat het rechtmatig claimen van dergelijke wettelijk voorziene belastingaftrek het vennootschapsbelang dient.
Maar aan de andere kant geldt ook dat open communicatie over de besteding van gemeenschapsgeld een must is. Het doorprikken van de "valse" ethiek van organisaties, die mee het beleid maken en aan tafel zitten wanneer beslissingen worden genomen in het voor- of nadeel van de gemeenschap, is dat ook.
Ik ben niet politiek actief. Ik dien geen verborgen agenda. Slechts verontwaardiging heeft ertoe geleid dat ik me enigszins in deze Belfius - ACW problematiek ben gaan verdiepen. Dezelfde verontwaardiging die Stephane Hessel in onze hoofden heeft willen planten.
Minister Geens lijkt me bij uitstek de persoon te zijn die met kennis van zaken openheid kan verschaffen in het Belfius - ACW dossier.
dinsdag 5 maart 2013
vrijdag 1 maart 2013
Over de nachtlamp en het ACW
Dra zou ik in slaap gaan vallen toen er plots een lamp ging branden in mijn hoofd. En ik weet hoe bedrieglijk nachtelijke lampen kunnen zijn maar ik probeer het toch...
Belfius Bank koopt voor 60 mio EUR eigen winstbewijzen in. Deze 60 mio EUR is in hoofde van Sociaal Engagement CVBA belastbaar maar door een "slim gekozen" en "verkeerdelijk niet gealloceerde" voorwaardelijkheid kan de belasting op 40 mio EUR ervan worden vermeden dan wel in het slechtste geval uitgesmeerd over 10 jaar (cf. vorige blogposts). Mooi.
Belfius Bank koopt eveneens voor 50 mio EUR winstbewijzen in Belfius Verzekeringen. In de pers bleek intussen wat voor ondingen die winstbewijzen eigenlijk zijn. Telkens wanneer je denkt de "stinkerds" door of vast te hebben, veranderen ze van vorm, geur of kleur:
(1) ze geven recht op winstdeelname (i.e. boekhoudkundig / juridisch in se onderdeel van de jaarlijkse winstverdeling en aldus normalerwijze niet of slechts beperkt uitgedrukt in de boeken van Belfius en dit maximaal voor het gedeelte van het reeds gedecreteerde maar nog niet uitbetaalde dividend);
(2) i.t.t. hetgeen (1) zou doen vermoeden, staan de winstbewijzen toch op de een of andere manier als omvangrijke verplichting (?) / schuld (?) in de boeken van Belfius want net vanwege de terugkoop kon Belfius blijkbaar een eenmalig resultaat realiseren van 60 mio EUR, zijnde 170 mio EUR waardering voor de winstbewijzen (schuld?) t.o.v. een afkoopsom van 110 mio EUR; en
(3) winstdeelname is verbonden met vroegere klantenwerving door ACW en afhankelijk van jaarlijkse inspanningen inzake klantenretentie e.d.
Wat betekent dit nu specifiek voor die winstbewijzen in Belfius Verzekeringen? Ze vertegenwoordigen mijns inziens slechts rechtstreekse waarde in hoofde van twee partijen:
(1) in hoofde van ACW (lees: Sociaal Engagement CVBA) omdat ACW de enige partij is die heeft bijgedragen aan de vroegere klantenwerving en per definitie de enige partij is die de vereiste jaarlijkse inspanning m.b.t. klantenretentie kan leveren voor de door haar aangebrachte klanten waarvoor de winstbewijzen oorspronkelijk werden uitgegeven; en
(2) in hoofde van Belfius Verzekeringen omdat de uit de winstbewijzen voortvloeiende verplichting op haar rust (en boekhoudkundig is uitgedrukt?) en Belfius Verzekeringen aldus bereid is een prijs te betalen om haar eigen verplichting af te kopen.
Slechts in hoofde van deze twee partijen vertegenwoordigen de winstbewijzen in Belfius Verzekeringen een (rechtstreekse) waarde. Draag ze over aan een derde en die derde heeft (theoretisch) niet de minste middelen in handen om de klantenretentie van ACW's achterban te bewerkstelligen waardoor eventuele inkomsten uit de winstbewijzen in hoofde van die derde per definitie nihil zullen zijn wegens niet vervulling van de eraan verbonden voorwaarden. In hoofde van een derde vertegenwoordigen de winstbewijzen aldus generlei (rechtstreekse) waarde omdat ze geen betrekking hebben op klanten die die derde in het verleden heeft aangebracht en die derde evenmin invloed kan uitoefenen op de eraan verbonden voorwaarden m.b.t. klantenretentie. Vanuit die optiek is het ook logisch dat de winstbewijzen niet overdraagbaar zijn behalve dan aan de partij die ze heeft uitgegeven. Dit houdt ten zeerste steek.
En dan komt de vraag: waarom betaalt Belfius Bank 50 mio EUR voor iets dat in haren hoofde generlei rechtstreekse waarde heeft (enkel onrechtstreekse waarde via het positieve effect op haar deelneming in Belfius Verzekeringen)? Ik zou het economisch / juridisch volkomen begrijpen mocht Belfius Verzekeringen haar eigen winstbewijzen inkopen omdat de afkoop van een eigen verplichting wel degelijk een rechtstreekse waarde vertegenwoordigt. Maar het is Belfius Bank die 50 mio EUR neertelt voor ondingen die voor haar geen rechtstreekse waarde vertegenwoordigen: de vervulling van de contractueel aan de winstbewijzen verbonden voorwaarden inzake klantenretentie valt namelijk buiten de eigen beslissingsmacht van Belfius Bank. Naar verwachting moeten die winstbewijzen dan ook onmiddellijk worden afgewaardeerd in de boeken van Belfius Bank. Via de inkoop verstrekt Belfius Bank aldus een voordeel aan Belfius Verzekeringen door een verplichting / kost ten laste te nemen die de hare niet is. Verder moet worden opgemerkt dat die winstbewijzen in principe onoverdraagbaar zijn behalve dan (naar logische verwachting) aan Belfius Verzekeringen zelf, de "uitgever" van de winstbewijzen.
En dan komt het gevolg: mocht Belfius Verzekeringen de eigen winstbewijzen hebben teruggekocht dan was de prijs van 50 mio EUR in hoofde van Sociaal Engagement CVBA belastbaar. Deze weg werd evenwel niet bewandeld. In de plaats daarvan kocht Belfius Bank de winstbewijzen en verstrekte Belfius Bank aan Belfius Verzekeringen aldus een (abnormaal?) voordeel. Plaatsen partijen (Sociaal Engagement CVBA incluis) zich hierdoor in een situatie waaraan belastingvoordelen zijn verbonden, die sanctioneerbaar is door de nieuwe anti-misbruikbepaling?
Zou het aldus kunnen dat de belastbare basis van Sociaal Engagement CVBA in boekjaar 2013 strikt genomen fiscaal / juridisch moet worden verhoogd met (nog eens) 50 mio EUR? Of is het nachtelijk licht inderdaad bedrieglijk?
Belfius Bank koopt voor 60 mio EUR eigen winstbewijzen in. Deze 60 mio EUR is in hoofde van Sociaal Engagement CVBA belastbaar maar door een "slim gekozen" en "verkeerdelijk niet gealloceerde" voorwaardelijkheid kan de belasting op 40 mio EUR ervan worden vermeden dan wel in het slechtste geval uitgesmeerd over 10 jaar (cf. vorige blogposts). Mooi.
Belfius Bank koopt eveneens voor 50 mio EUR winstbewijzen in Belfius Verzekeringen. In de pers bleek intussen wat voor ondingen die winstbewijzen eigenlijk zijn. Telkens wanneer je denkt de "stinkerds" door of vast te hebben, veranderen ze van vorm, geur of kleur:
(1) ze geven recht op winstdeelname (i.e. boekhoudkundig / juridisch in se onderdeel van de jaarlijkse winstverdeling en aldus normalerwijze niet of slechts beperkt uitgedrukt in de boeken van Belfius en dit maximaal voor het gedeelte van het reeds gedecreteerde maar nog niet uitbetaalde dividend);
(2) i.t.t. hetgeen (1) zou doen vermoeden, staan de winstbewijzen toch op de een of andere manier als omvangrijke verplichting (?) / schuld (?) in de boeken van Belfius want net vanwege de terugkoop kon Belfius blijkbaar een eenmalig resultaat realiseren van 60 mio EUR, zijnde 170 mio EUR waardering voor de winstbewijzen (schuld?) t.o.v. een afkoopsom van 110 mio EUR; en
(3) winstdeelname is verbonden met vroegere klantenwerving door ACW en afhankelijk van jaarlijkse inspanningen inzake klantenretentie e.d.
Wat betekent dit nu specifiek voor die winstbewijzen in Belfius Verzekeringen? Ze vertegenwoordigen mijns inziens slechts rechtstreekse waarde in hoofde van twee partijen:
(1) in hoofde van ACW (lees: Sociaal Engagement CVBA) omdat ACW de enige partij is die heeft bijgedragen aan de vroegere klantenwerving en per definitie de enige partij is die de vereiste jaarlijkse inspanning m.b.t. klantenretentie kan leveren voor de door haar aangebrachte klanten waarvoor de winstbewijzen oorspronkelijk werden uitgegeven; en
(2) in hoofde van Belfius Verzekeringen omdat de uit de winstbewijzen voortvloeiende verplichting op haar rust (en boekhoudkundig is uitgedrukt?) en Belfius Verzekeringen aldus bereid is een prijs te betalen om haar eigen verplichting af te kopen.
Slechts in hoofde van deze twee partijen vertegenwoordigen de winstbewijzen in Belfius Verzekeringen een (rechtstreekse) waarde. Draag ze over aan een derde en die derde heeft (theoretisch) niet de minste middelen in handen om de klantenretentie van ACW's achterban te bewerkstelligen waardoor eventuele inkomsten uit de winstbewijzen in hoofde van die derde per definitie nihil zullen zijn wegens niet vervulling van de eraan verbonden voorwaarden. In hoofde van een derde vertegenwoordigen de winstbewijzen aldus generlei (rechtstreekse) waarde omdat ze geen betrekking hebben op klanten die die derde in het verleden heeft aangebracht en die derde evenmin invloed kan uitoefenen op de eraan verbonden voorwaarden m.b.t. klantenretentie. Vanuit die optiek is het ook logisch dat de winstbewijzen niet overdraagbaar zijn behalve dan aan de partij die ze heeft uitgegeven. Dit houdt ten zeerste steek.
En dan komt de vraag: waarom betaalt Belfius Bank 50 mio EUR voor iets dat in haren hoofde generlei rechtstreekse waarde heeft (enkel onrechtstreekse waarde via het positieve effect op haar deelneming in Belfius Verzekeringen)? Ik zou het economisch / juridisch volkomen begrijpen mocht Belfius Verzekeringen haar eigen winstbewijzen inkopen omdat de afkoop van een eigen verplichting wel degelijk een rechtstreekse waarde vertegenwoordigt. Maar het is Belfius Bank die 50 mio EUR neertelt voor ondingen die voor haar geen rechtstreekse waarde vertegenwoordigen: de vervulling van de contractueel aan de winstbewijzen verbonden voorwaarden inzake klantenretentie valt namelijk buiten de eigen beslissingsmacht van Belfius Bank. Naar verwachting moeten die winstbewijzen dan ook onmiddellijk worden afgewaardeerd in de boeken van Belfius Bank. Via de inkoop verstrekt Belfius Bank aldus een voordeel aan Belfius Verzekeringen door een verplichting / kost ten laste te nemen die de hare niet is. Verder moet worden opgemerkt dat die winstbewijzen in principe onoverdraagbaar zijn behalve dan (naar logische verwachting) aan Belfius Verzekeringen zelf, de "uitgever" van de winstbewijzen.
En dan komt het gevolg: mocht Belfius Verzekeringen de eigen winstbewijzen hebben teruggekocht dan was de prijs van 50 mio EUR in hoofde van Sociaal Engagement CVBA belastbaar. Deze weg werd evenwel niet bewandeld. In de plaats daarvan kocht Belfius Bank de winstbewijzen en verstrekte Belfius Bank aan Belfius Verzekeringen aldus een (abnormaal?) voordeel. Plaatsen partijen (Sociaal Engagement CVBA incluis) zich hierdoor in een situatie waaraan belastingvoordelen zijn verbonden, die sanctioneerbaar is door de nieuwe anti-misbruikbepaling?
Zou het aldus kunnen dat de belastbare basis van Sociaal Engagement CVBA in boekjaar 2013 strikt genomen fiscaal / juridisch moet worden verhoogd met (nog eens) 50 mio EUR? Of is het nachtelijk licht inderdaad bedrieglijk?
dinsdag 26 februari 2013
Over slim gekozen "voorwaardelijkheid"
Sociaal Engagement CVBA realiseert deels een vrijgestelde meerwaarde op winstbewijzen (50 mio EUR), deels een (mogelijk) belastbare "inkoopbonus" (60 mio EUR) (cf. mijn eerdere blogposts).
Het lijkt erop dat partijen (lees: Sociaal Engagement CVBA enerzijds, Belfius (#begov) anderzijds) net in die (mogelijk) belastbare inkoopbonus van 60 mio EUR een "gewiekste" voorwaardelijkheid hebben ingebouwd waardoor belasting op 40 mio EUR daarvan kan worden uitgesteld of zelfs geheel vermeden. Dat "vermijden" is door de spontane verzaking aan het voordeel van de notionele interestaftrek mogelijk intussen alweer achterhaald -vreemd trouwens welk vennootschapsbelang kan worden aangetoond in deze verzaking (?), maar dat is alweer iets anders. Het uitstel van belastingheffing met mogelijkheid om in de toekomst beschikbare aftrekposten tegen de belastbare basis af te zetten, blijft wel overeind.
Van de 60 mio EUR is aldus slechts 20 mio EUR verzekerd in hoofde van Sociaal Engagement CVBA. Deze 20 mio EUR zal in de belastbare basis van Sociaal Engagement CVBA worden opgenomen. Is de belasting hierop de substantiele belasting waarnaar de Tijd vandaag verwijst?
De betaling van 40 mio EUR (deel van de 60 mio EUR inkoopbonus) is heden nog onzeker en "voorwaardelijk". De precieze voorwaarden wil Belfius niet toelichten. Mag ik me niettemin de bedenking maken waarom net deze (mogelijk belastbare) 40 mio EUR voorwaardelijk is en bijvoorbeeld niet die "andere" 40 mio EUR begrepen in de belastingvrije meerwaarde van 50 mio EUR op die andere winstbewijzen? Kan het zijn dat hier stiekem voorrang is gegeven aan het belang dat Sociaal Engagement CVBA had bij deze "voorwaardelijkheid" (i.e. minder vennootschapsbelasting) ten nadele van het belang dat #begov (onrechtstreeks via Belfius) had bij een "andere" voorwaardelijkheid (i.e. meer belastinginkomsten door integrale belastingheffing over het bedrag van 60 mio EUR).
Trouwens, nog een laatste opmerking: de pers spreekt van een "substantiele" belastingkost in hoofde van Sociaal Engagement CVBA t.g.v. de terugkoopoperatie. Maar is dit werkelijk zo? De algemene vergadering van aandeelhouders van Belfius liet notuleren dat de winstbewijzen vooralsnog op de balans van de staatsbank zullen blijven staan (cf. mijn eerdere blogpost). Zolang dit inderdaad zo is, is er zelfs helemaal geen sprake van belastingheffing in hoofde van Sociaal Engagement CVBA.
Het lijkt erop dat partijen (lees: Sociaal Engagement CVBA enerzijds, Belfius (#begov) anderzijds) net in die (mogelijk) belastbare inkoopbonus van 60 mio EUR een "gewiekste" voorwaardelijkheid hebben ingebouwd waardoor belasting op 40 mio EUR daarvan kan worden uitgesteld of zelfs geheel vermeden. Dat "vermijden" is door de spontane verzaking aan het voordeel van de notionele interestaftrek mogelijk intussen alweer achterhaald -vreemd trouwens welk vennootschapsbelang kan worden aangetoond in deze verzaking (?), maar dat is alweer iets anders. Het uitstel van belastingheffing met mogelijkheid om in de toekomst beschikbare aftrekposten tegen de belastbare basis af te zetten, blijft wel overeind.
Van de 60 mio EUR is aldus slechts 20 mio EUR verzekerd in hoofde van Sociaal Engagement CVBA. Deze 20 mio EUR zal in de belastbare basis van Sociaal Engagement CVBA worden opgenomen. Is de belasting hierop de substantiele belasting waarnaar de Tijd vandaag verwijst?
De betaling van 40 mio EUR (deel van de 60 mio EUR inkoopbonus) is heden nog onzeker en "voorwaardelijk". De precieze voorwaarden wil Belfius niet toelichten. Mag ik me niettemin de bedenking maken waarom net deze (mogelijk belastbare) 40 mio EUR voorwaardelijk is en bijvoorbeeld niet die "andere" 40 mio EUR begrepen in de belastingvrije meerwaarde van 50 mio EUR op die andere winstbewijzen? Kan het zijn dat hier stiekem voorrang is gegeven aan het belang dat Sociaal Engagement CVBA had bij deze "voorwaardelijkheid" (i.e. minder vennootschapsbelasting) ten nadele van het belang dat #begov (onrechtstreeks via Belfius) had bij een "andere" voorwaardelijkheid (i.e. meer belastinginkomsten door integrale belastingheffing over het bedrag van 60 mio EUR).
Trouwens, nog een laatste opmerking: de pers spreekt van een "substantiele" belastingkost in hoofde van Sociaal Engagement CVBA t.g.v. de terugkoopoperatie. Maar is dit werkelijk zo? De algemene vergadering van aandeelhouders van Belfius liet notuleren dat de winstbewijzen vooralsnog op de balans van de staatsbank zullen blijven staan (cf. mijn eerdere blogpost). Zolang dit inderdaad zo is, is er zelfs helemaal geen sprake van belastingheffing in hoofde van Sociaal Engagement CVBA.
woensdag 20 februari 2013
Nog eentje om het af te leren: de "ACW vragen"
Welke vragen zijn het na dag elvendertig plus drie "waard om beantwoord te worden"? Een eerste aanzet:
(1) Is de verkrijging van de winstbewijzen aan nulwaarde ("geen aanschaffingswaarde") fiscaal sanctioneerbaar als onderschatting van actief (cf. Artwork Systems en betreffende CBN adviezen)?
(2) Is de verkrijging van de winstbewijzen aan nulwaarde fiscaal sanctioneerbaar als ontvangen abnormaal en goedgunstig voordeel, waartegen geen aftrekposten kunnen worden gebruikt?
(3) Genereren de winstbewijzen inderdaad "dividenden" of moet aan de winstbewijzen een andere juridische/fiscale kwalificatie worden gegeven? Vreemd in dit verband is de verwijzing in relevante documenten naar "contractuele verplichtingen" en de "eenmalige winst van 60 miljoen euro", die Belfius naar eigen zeggen realiseert n.a.v. de terugkoop. Een terugkoop van reguliere aandelen/winstbewijzen geeft normalerwijze geen aanleiding tot winstrealisatie in hoofde van de verwervende partij. Slechts de betreffende overeenkomst zal terzake uitsluitsel kunnen verschaffen.
(4) Waarom houdt Belfius de ingekochte winstbewijzen op balans? Werd eventueel later opeisbare roerende voorheffing ten voorlopig titel ingehouden? Vernietiging van de winstbewijzen (voorlopig inderdaad uitgaande van de door partijen gegeven dividendkwalificatie) kan betekenen dat de regering (a) haar toekomstig winstpotentieel verhoogt (i.e. toekomstig dividendrecht moet over minder partijen worden verdeeld) en (b) een deel van de uitgave van 110 miljoen euro alsnog recupereert via een belastingheffing op de "meerwaarde" die Sociaal Engagement CVBA realiseert.
Nog ruim genoeg voer voor discussie...
(1) Is de verkrijging van de winstbewijzen aan nulwaarde ("geen aanschaffingswaarde") fiscaal sanctioneerbaar als onderschatting van actief (cf. Artwork Systems en betreffende CBN adviezen)?
(2) Is de verkrijging van de winstbewijzen aan nulwaarde fiscaal sanctioneerbaar als ontvangen abnormaal en goedgunstig voordeel, waartegen geen aftrekposten kunnen worden gebruikt?
(3) Genereren de winstbewijzen inderdaad "dividenden" of moet aan de winstbewijzen een andere juridische/fiscale kwalificatie worden gegeven? Vreemd in dit verband is de verwijzing in relevante documenten naar "contractuele verplichtingen" en de "eenmalige winst van 60 miljoen euro", die Belfius naar eigen zeggen realiseert n.a.v. de terugkoop. Een terugkoop van reguliere aandelen/winstbewijzen geeft normalerwijze geen aanleiding tot winstrealisatie in hoofde van de verwervende partij. Slechts de betreffende overeenkomst zal terzake uitsluitsel kunnen verschaffen.
(4) Waarom houdt Belfius de ingekochte winstbewijzen op balans? Werd eventueel later opeisbare roerende voorheffing ten voorlopig titel ingehouden? Vernietiging van de winstbewijzen (voorlopig inderdaad uitgaande van de door partijen gegeven dividendkwalificatie) kan betekenen dat de regering (a) haar toekomstig winstpotentieel verhoogt (i.e. toekomstig dividendrecht moet over minder partijen worden verdeeld) en (b) een deel van de uitgave van 110 miljoen euro alsnog recupereert via een belastingheffing op de "meerwaarde" die Sociaal Engagement CVBA realiseert.
Nog ruim genoeg voer voor discussie...
zondag 17 februari 2013
ACW winstbewijzen: een (voorlopige) stand van zaken
De winstbewijzen van ACW blijven vooraan in het nieuws. Er worden ernstige vragen gesteld bij de door Sociaal Engagement CVBA geclaimde DBI aftrek. Deze zou "niet in overeenstemming zijn met de vigerende wetgeving en rechtsleer". Trends belooft deze conclusie spoedig met "cijfermatige en juridische details" te onderbouwen. Aangezien hun onderzoek terzake zonder twijfel grondiger zal zijn dan het mijne, spreek ik me daarover niet uit. Enkel kan ik nog eens herhalen dat topman Develtere zelf reeds impliciet heeft toegegeven dat de (dividenden uit de) winstbewijzen van Belfius Bank niet kwalificeerden voor DBI. Enkel de winstbewijzen van Belfius Verzekeringen kwalificeren, aldus topman Develtere (hebben deze laatste dan wel een aanschaffingswaarde?).
Wat heb ik vandaag opgestoken uit de diverse persartikelen?
Belfius Bank heeft deels "eigen winstbewijzen" teruggekocht, deels "winstbewijzen in Belfius Verzekeringen". De publicatie in de Bijlagen bij het Belgisch Staatsblad (hierna "BS") leert dat maximaal 300.000 "eigen winstbewijzen" zullen worden ingekocht voor maximaal 60 miljoen euro. Per verschil zouden door Belfius Bank aldus voor 50 miljoen "winstbewijzen in Belfius Verzekeringen" worden ingekocht. I.e. tezamen het bedrag van 110 miljoen euro dat in de pers is verschenen.
In voornoemde publicatie in het BS wordt nog een belangrijk zinnetje opgenomen: "de algemene vergadering beslist om de eigen winstbewijzen tot nader order in eigen portefeuille te houden". Die algemene vergadering, dat is dus de Belgische regering en op basis van mijn eerdere blogposts weten we maar al te goed waarom de Belgische regering deze beslissing neemt. Mag ik dit vreemd vinden? Is het inderdaad in het belang van de aandeelhouder om die winstbewijzen op de balans te houden? Wordt in lectuur m.b.t. eigen aandelen of eigen winstbewijzen de vernietiging ervan niet vaak net gezien als een middel om de aandeelhouderswaarde van een bedrijf te verhogen? Vindt de Belgische regering de verhoging van aandeelhouderswaarde niet belangrijk?
Ook na dag elvendertig in deze saga blijven de eerdere conclusies aldus min of meer overeind. Indien de algemene vergadering van Belfius Bank (ssssst.... dit is de Belgische regering maar houd het stil aub) alsnog zou beslissen de "eigen winstbewijzen" te vernietigen (en waarom zou ze dat niet doen?) loopt Sociaal Engagement CVBA (en bij uitbreiding het ACW) een ferme belastingkater op. Ik schatte deze belastingkost eerder op 35 miljoen euro maar dit zal met de nieuwe informatie in handen mogelijk overdreven zijn. 50 miljoen euro heeft betrekking op de winstbewijzen van Belfius Verzekering en daarvoor kan mogelijk de meerwaardevrijstelling worden ingeroepen. Verder is in mijn inschatting abstractie gemaakt van de kostenbasis van Sociaal Engagement CVBA. Tevens zal een deel van deze belastingkost op de Waalse poot van de ACW organisatie rusten en ben ik ervan uitgegaan dat zij evenmin DBI aftrek kunnen claimen op de Belfius Bank winstbewijzen. Cumulatief in hoofde van de Vlaamse en Waalse poot eindig ik op basis van deze veronderstellingen met een mogelijke belastingkost van grosso modo 20 miljoen euro (i.e. de vennootschapsbelasting verschuldigd op een dividendbedrag van 60 miljoen euro).
Mag ik de Belgische regering dan ook met lichte aandrang vragen: waarom houdt Belfius Bank de winstbewijzen in portefeuille? Welke goede reden heeft ze daartoe? Ligt een vernietiging ervan financieel / economisch niet meer voor de hand?
Wat heb ik vandaag opgestoken uit de diverse persartikelen?
Belfius Bank heeft deels "eigen winstbewijzen" teruggekocht, deels "winstbewijzen in Belfius Verzekeringen". De publicatie in de Bijlagen bij het Belgisch Staatsblad (hierna "BS") leert dat maximaal 300.000 "eigen winstbewijzen" zullen worden ingekocht voor maximaal 60 miljoen euro. Per verschil zouden door Belfius Bank aldus voor 50 miljoen "winstbewijzen in Belfius Verzekeringen" worden ingekocht. I.e. tezamen het bedrag van 110 miljoen euro dat in de pers is verschenen.
In voornoemde publicatie in het BS wordt nog een belangrijk zinnetje opgenomen: "de algemene vergadering beslist om de eigen winstbewijzen tot nader order in eigen portefeuille te houden". Die algemene vergadering, dat is dus de Belgische regering en op basis van mijn eerdere blogposts weten we maar al te goed waarom de Belgische regering deze beslissing neemt. Mag ik dit vreemd vinden? Is het inderdaad in het belang van de aandeelhouder om die winstbewijzen op de balans te houden? Wordt in lectuur m.b.t. eigen aandelen of eigen winstbewijzen de vernietiging ervan niet vaak net gezien als een middel om de aandeelhouderswaarde van een bedrijf te verhogen? Vindt de Belgische regering de verhoging van aandeelhouderswaarde niet belangrijk?
Ook na dag elvendertig in deze saga blijven de eerdere conclusies aldus min of meer overeind. Indien de algemene vergadering van Belfius Bank (ssssst.... dit is de Belgische regering maar houd het stil aub) alsnog zou beslissen de "eigen winstbewijzen" te vernietigen (en waarom zou ze dat niet doen?) loopt Sociaal Engagement CVBA (en bij uitbreiding het ACW) een ferme belastingkater op. Ik schatte deze belastingkost eerder op 35 miljoen euro maar dit zal met de nieuwe informatie in handen mogelijk overdreven zijn. 50 miljoen euro heeft betrekking op de winstbewijzen van Belfius Verzekering en daarvoor kan mogelijk de meerwaardevrijstelling worden ingeroepen. Verder is in mijn inschatting abstractie gemaakt van de kostenbasis van Sociaal Engagement CVBA. Tevens zal een deel van deze belastingkost op de Waalse poot van de ACW organisatie rusten en ben ik ervan uitgegaan dat zij evenmin DBI aftrek kunnen claimen op de Belfius Bank winstbewijzen. Cumulatief in hoofde van de Vlaamse en Waalse poot eindig ik op basis van deze veronderstellingen met een mogelijke belastingkost van grosso modo 20 miljoen euro (i.e. de vennootschapsbelasting verschuldigd op een dividendbedrag van 60 miljoen euro).
Mag ik de Belgische regering dan ook met lichte aandrang vragen: waarom houdt Belfius Bank de winstbewijzen in portefeuille? Welke goede reden heeft ze daartoe? Ligt een vernietiging ervan financieel / economisch niet meer voor de hand?
vrijdag 15 februari 2013
Inkoop ACW winstbewijzen: opeisbaarheid RV?
Belfius koopt de winstbewijzen van Sociaal Engagement CVBA terug voor 110 miljoen euro. Onder bepaalde omstandigheden zullen de daaruit voortvloeiende inkomsten in hoofde van Sociaal Engagement CVBA de fiscale kwalificatie van dividenden krijgen (cf. mijn eerder blogpost).
Wat betekent dit voor de opeisbaarheid van roerende voorheffing? In principe verkrijgen voornoemde inkomsten slechts de dividendkwalificatie van zodra de winstbewijzen door Belfius worden vernietigd, worden afgewaardeerd dan wel met een minderwaarde worden gerealiseerd. Pas wanneer een van die "gebeurtenissen" zich voordoet, zal de roerende voorheffing opeisbaar worden. Wat gebeurt er echter meestal in de praktijk? Om te vermijden dat diegene die de eigen aandelen / eigen winstbewijzen heeft ingekocht (i.e. in voorliggend geval Belfius) de roerende voorheffing, die ten vroegste opeisbaar wordt bij vernietiging e.a. (cf. hierboven), op moment van vernietiging e.a. alsnog moet terugvorderen van de verkoper van die aandelen / winstbewijzen (i.e. in voorliggend geval Sociaal Engagement CVBA), worden de inkomsten meestal slechts "netto" ter beschikking gesteld. Het bedrag van de roerende voorheffing, die mogelijkerwijze pas later opeisbaar wordt, wordt ten voorlopige titel ingehouden. Van zodra dan later een van genoemde "gebeurtenissen" zich alsnog voordoet, wordt de roerende voorheffing doorgestort aan de schatkist.
Om te kunnen inschatten wat Belfius (en bij uitbreiding de Belgische regering) van plan is met de winstbewijzen, zou het dan ook zeer interessant zijn te weten welke positie Belfius heeft ingenomen.
(1) Indien de bedragen integraal ter beschikking werden gesteld van Sociaal Engagement CVBA, kan dit erop wijzen dat partijen er reeds impliciet van zijn uitgegaan dat de winstbewijzen in de toekomst niet zullen worden vernietigd noch afgewaardeerd noch met verlies te gelde gemaakt. Een toch wel zeer "straffe" veronderstelling die eerder wijst op een stilzwijgend akkoord terzake tussen partijen dan op het ter beschikking hebben van een alles voorspellende glazen bol.
(2) Indien de roerende voorheffing wel degelijk ten voorlopige titel werd ingehouden, kan dit erop wijzen dat plannen voorliggen om de winstbewijzen te vernietigen.
Ingeval van effectieve vernietiging in scenario (2) zal Sociaal Engagement CVBA een dividend hebben ontvangen voor een bedrag van 110 miljoen euro. Dit dividend komt niet in aanmerking voor DBI (cf. informatie die gisteren is verschenen in de pers). Bovendien zal roerende voorheffing opeisbaar worden, die Sociaal Engagement CVBA dient voor te financieren en slechts zal kunnen verrekenen (of terugvorderen) wanneer de vernietiging van de winstbewijzen alsnog zou plaatsvinden in 2013.
En welke rol speelt de Belgische regering in dit alles? Het zijn waarlijk spannende tijden.
Wat betekent dit voor de opeisbaarheid van roerende voorheffing? In principe verkrijgen voornoemde inkomsten slechts de dividendkwalificatie van zodra de winstbewijzen door Belfius worden vernietigd, worden afgewaardeerd dan wel met een minderwaarde worden gerealiseerd. Pas wanneer een van die "gebeurtenissen" zich voordoet, zal de roerende voorheffing opeisbaar worden. Wat gebeurt er echter meestal in de praktijk? Om te vermijden dat diegene die de eigen aandelen / eigen winstbewijzen heeft ingekocht (i.e. in voorliggend geval Belfius) de roerende voorheffing, die ten vroegste opeisbaar wordt bij vernietiging e.a. (cf. hierboven), op moment van vernietiging e.a. alsnog moet terugvorderen van de verkoper van die aandelen / winstbewijzen (i.e. in voorliggend geval Sociaal Engagement CVBA), worden de inkomsten meestal slechts "netto" ter beschikking gesteld. Het bedrag van de roerende voorheffing, die mogelijkerwijze pas later opeisbaar wordt, wordt ten voorlopige titel ingehouden. Van zodra dan later een van genoemde "gebeurtenissen" zich alsnog voordoet, wordt de roerende voorheffing doorgestort aan de schatkist.
Om te kunnen inschatten wat Belfius (en bij uitbreiding de Belgische regering) van plan is met de winstbewijzen, zou het dan ook zeer interessant zijn te weten welke positie Belfius heeft ingenomen.
(1) Indien de bedragen integraal ter beschikking werden gesteld van Sociaal Engagement CVBA, kan dit erop wijzen dat partijen er reeds impliciet van zijn uitgegaan dat de winstbewijzen in de toekomst niet zullen worden vernietigd noch afgewaardeerd noch met verlies te gelde gemaakt. Een toch wel zeer "straffe" veronderstelling die eerder wijst op een stilzwijgend akkoord terzake tussen partijen dan op het ter beschikking hebben van een alles voorspellende glazen bol.
(2) Indien de roerende voorheffing wel degelijk ten voorlopige titel werd ingehouden, kan dit erop wijzen dat plannen voorliggen om de winstbewijzen te vernietigen.
Ingeval van effectieve vernietiging in scenario (2) zal Sociaal Engagement CVBA een dividend hebben ontvangen voor een bedrag van 110 miljoen euro. Dit dividend komt niet in aanmerking voor DBI (cf. informatie die gisteren is verschenen in de pers). Bovendien zal roerende voorheffing opeisbaar worden, die Sociaal Engagement CVBA dient voor te financieren en slechts zal kunnen verrekenen (of terugvorderen) wanneer de vernietiging van de winstbewijzen alsnog zou plaatsvinden in 2013.
En welke rol speelt de Belgische regering in dit alles? Het zijn waarlijk spannende tijden.
donderdag 14 februari 2013
Zetten ACW winstbewijzen ferme pad in de korf van de regering?
Na de hele hetze rond de ACW winstbewijzen worden een aantal zaken stilaan duidelijk. Ik laat nog in het midden of de tussenplaatsing van Sociaal Engagement CVBA al dan niet artificieel is, of deze laatste al dan niet als "special purpose vehicle" moet worden beschouwd om de pil van de Belgische roerende voorheffing draaglijker te maken en of rechtmatig DBI aftrek werd geclaimd op dividenden ontvangen van "de verzekeraar", waarvan het overschot dan ook kon worden aangewend t.o.v. de dividendinkomsten verbonden aan de winstbewijzen. Dit alles laat ik in het midden omdat het allemaal dermate herkenbaar is en evengoed dagelijks rechtmatig wordt toegepast door "commerciele" bedrijvengroepen. Het duidt er enkel op dat ACW niet heiliger is dan...
Ik laat dit alles in het midden omdat ik intussen tot een andere vaststelling ben gekomen. De vaststelling dat de Belgische regering zich mogelijks stoemelings in een zeer oncomfortabele spreidstand heeft gezet n.a.v. een meer recente beslissing, die ze nam als aandeelhouder van "staatsbank" Belfius. Met name lijkt haar beslissing om de winstbewijzen van Sociaal Engagement CVBA terug te kopen voor 110 miljoen euro de regering "politiek kwetsbaar" te maken doordat ze, naar ik zou denken geheel ongewenst, plots de macht heeft het fiscale lot te bepalen van Sociaal Engagement CVBA.
Mijn redenering gaat als volgt (en is gebaseerd op min of meer "controleerbare" feiten die vandaag in diverse media konden worden teruggevonden en is tevens, zij het dan impliciet, gebaseerd op verklaringen van ACW-topman Develtere zelf).
Sociaal Engagement CVBA verkrijgt in de loop van 2000 / 2001 (terecht of onterecht) winstbewijzen in Bacob. Het is niet duidelijk of deze winstbewijzen daadwerkelijk een inbreng in Bacob vertegenwoordigen. In de loop van 2002 worden deze winstbewijzen vernieuwd n.a.v. een fusie en worden het winstbewijzen in Dexia Bank Belgie. Voor doeleinden van de Wet van 31 januari 2006 inzake de gelijkstelling van winstbewijzen met gestort kapitaal zijn het evenwel "oude" winstbewijzen. Dit is mijns inziens belangrijk voor het vervolg van mijn betoog omdat er in casu, ervan uitgaande dat er wel degelijk een aan de winstbewijzen verbonden inbreng was, geen sprake kan zijn van een gelijkstelling met fiscaal gestort kapitaal.
We springen vervolgens naar het heden. Dexia heeft het intussen moeilijk gekregen en de Belgische staat heeft Dexia Bank Belgie uit de Dexia structuur gelicht en omgedoopt tot Belfius.
Belfius, naar ik begrijp toch wel degelijk juridisch dezelfde entiteit als het vroegere Dexia Bank Belgie, koopt de winstbewijzen van Sociaal Engagement BVBA terug in voor een bedrag van 110 miljoen euro. Omdat de winstbewijzen in haar balans geen (aanschaffings)waarde vertegenwoordigen realiseert Sociaal Engagement BVBA een "meerwaarde" van 110 miljoen euro. En net hier komt de (fiscale) aap uit de mouw. Realiseert Sociaal Engagement BVBA ook op fiscaal vlak een "meerwaarde" op aandelen/winstbewijzen? Niet noodzakelijk.
Mijns inziens kan de zogenaamde "meerwaarde" voor fiscale doeleinden net zo goed een "dividend" zijn. De terugkoop van de winstbewijzen door Belfius heeft namelijk de kenmerken van een inkoop van eigen aandelen. Het positieve verschil tussen de inkoopprijs en het gedeelte van het (gerevaloriseerde) gestorte kapitaal dat de verkregen aandelen/winstbewijzen vertegenwoordigen wordt fiscaal in bepaalde gevallen als een uitgekeerd dividend beschouwd. Dit zal o.a. het geval zijn wanneer op de aandelen/winstbewijzen waardeverminderingen worden geboekt, minderwaarden worden gerealiseerd of wanneer deze aandelen/winstbewijzen worden vernietigd. En gelet op het feit dat het om "oude" winstbewijzen gaat, is er geen sprake van gestort kapitaal dat de winstbewijzen vertegenwoordigen en kan de totale inkoopprijs in hoofde van Sociaal Engagement CVBA de fiscale kwalificatie van dividend krijgen. Als de "meerwaarde" in hoofde van Sociaal Engagement CVBA daadwerkelijk als een dividend moet worden beschouwd, zal Sociaal Engagement CVBA, althans volgens de impliciete bewoordingen van de heer Develtere, bovendien geen beroep kunnen doen op de DBI aftrek (het was immers de DBI aftrek op de "andere" aan "de verzekeraar" verbonden dividenden die werd geclaimd). M.a.w. het dividend van 110 miljoen euro zou integraal deel uitmaken van de belastbare basis van Sociaal Engagement CVBA.
Wie heeft aldus concluderend de sleutel in handen om de "meerwaarde" gerealiseerd door Sociaal Engagement CVBA de kwalificatie te geven van "dividend"? Juist. De Belgische regering. Zij zit als aandeelhouder mee rond de tafel om te beslissen wat er met de ingekochte winstbewijzen dient te gebeuren. Zij kan beslissen tot vernietiging van de ingekochte winstbewijzen en Sociaal Engagement CVBA, en bij uitbreiding haar koepel ACW, met een potentiele belastingkost en/of -kater, opzadelen van afgerond 35 miljoen euro. Een hoogst oncomfortabele positie waarin de Belgische regering is verzeild geraakt...
Ik laat dit alles in het midden omdat ik intussen tot een andere vaststelling ben gekomen. De vaststelling dat de Belgische regering zich mogelijks stoemelings in een zeer oncomfortabele spreidstand heeft gezet n.a.v. een meer recente beslissing, die ze nam als aandeelhouder van "staatsbank" Belfius. Met name lijkt haar beslissing om de winstbewijzen van Sociaal Engagement CVBA terug te kopen voor 110 miljoen euro de regering "politiek kwetsbaar" te maken doordat ze, naar ik zou denken geheel ongewenst, plots de macht heeft het fiscale lot te bepalen van Sociaal Engagement CVBA.
Mijn redenering gaat als volgt (en is gebaseerd op min of meer "controleerbare" feiten die vandaag in diverse media konden worden teruggevonden en is tevens, zij het dan impliciet, gebaseerd op verklaringen van ACW-topman Develtere zelf).
Sociaal Engagement CVBA verkrijgt in de loop van 2000 / 2001 (terecht of onterecht) winstbewijzen in Bacob. Het is niet duidelijk of deze winstbewijzen daadwerkelijk een inbreng in Bacob vertegenwoordigen. In de loop van 2002 worden deze winstbewijzen vernieuwd n.a.v. een fusie en worden het winstbewijzen in Dexia Bank Belgie. Voor doeleinden van de Wet van 31 januari 2006 inzake de gelijkstelling van winstbewijzen met gestort kapitaal zijn het evenwel "oude" winstbewijzen. Dit is mijns inziens belangrijk voor het vervolg van mijn betoog omdat er in casu, ervan uitgaande dat er wel degelijk een aan de winstbewijzen verbonden inbreng was, geen sprake kan zijn van een gelijkstelling met fiscaal gestort kapitaal.
We springen vervolgens naar het heden. Dexia heeft het intussen moeilijk gekregen en de Belgische staat heeft Dexia Bank Belgie uit de Dexia structuur gelicht en omgedoopt tot Belfius.
Belfius, naar ik begrijp toch wel degelijk juridisch dezelfde entiteit als het vroegere Dexia Bank Belgie, koopt de winstbewijzen van Sociaal Engagement BVBA terug in voor een bedrag van 110 miljoen euro. Omdat de winstbewijzen in haar balans geen (aanschaffings)waarde vertegenwoordigen realiseert Sociaal Engagement BVBA een "meerwaarde" van 110 miljoen euro. En net hier komt de (fiscale) aap uit de mouw. Realiseert Sociaal Engagement BVBA ook op fiscaal vlak een "meerwaarde" op aandelen/winstbewijzen? Niet noodzakelijk.
Mijns inziens kan de zogenaamde "meerwaarde" voor fiscale doeleinden net zo goed een "dividend" zijn. De terugkoop van de winstbewijzen door Belfius heeft namelijk de kenmerken van een inkoop van eigen aandelen. Het positieve verschil tussen de inkoopprijs en het gedeelte van het (gerevaloriseerde) gestorte kapitaal dat de verkregen aandelen/winstbewijzen vertegenwoordigen wordt fiscaal in bepaalde gevallen als een uitgekeerd dividend beschouwd. Dit zal o.a. het geval zijn wanneer op de aandelen/winstbewijzen waardeverminderingen worden geboekt, minderwaarden worden gerealiseerd of wanneer deze aandelen/winstbewijzen worden vernietigd. En gelet op het feit dat het om "oude" winstbewijzen gaat, is er geen sprake van gestort kapitaal dat de winstbewijzen vertegenwoordigen en kan de totale inkoopprijs in hoofde van Sociaal Engagement CVBA de fiscale kwalificatie van dividend krijgen. Als de "meerwaarde" in hoofde van Sociaal Engagement CVBA daadwerkelijk als een dividend moet worden beschouwd, zal Sociaal Engagement CVBA, althans volgens de impliciete bewoordingen van de heer Develtere, bovendien geen beroep kunnen doen op de DBI aftrek (het was immers de DBI aftrek op de "andere" aan "de verzekeraar" verbonden dividenden die werd geclaimd). M.a.w. het dividend van 110 miljoen euro zou integraal deel uitmaken van de belastbare basis van Sociaal Engagement CVBA.
Wie heeft aldus concluderend de sleutel in handen om de "meerwaarde" gerealiseerd door Sociaal Engagement CVBA de kwalificatie te geven van "dividend"? Juist. De Belgische regering. Zij zit als aandeelhouder mee rond de tafel om te beslissen wat er met de ingekochte winstbewijzen dient te gebeuren. Zij kan beslissen tot vernietiging van de ingekochte winstbewijzen en Sociaal Engagement CVBA, en bij uitbreiding haar koepel ACW, met een potentiele belastingkost en/of -kater, opzadelen van afgerond 35 miljoen euro. Een hoogst oncomfortabele positie waarin de Belgische regering is verzeild geraakt...
zondag 3 februari 2013
Het probleem van "te groot"
Zou grootte, en dan in het bijzonder "overdreven" grootte, oorzaak kunnen zijn van een veelheid aan maatschappelijke problemen? Is er een identificeerbaar omslagmoment waarop schaalvoordelen plaats maken voor schaalnadelen? Of, nog bouder, leidt ieder schaalvoordeel misschien automatisch tot een daaraan verbonden schaalnadeel, dat evenwel minder zichtbaar is en zich ophoudt in de luwte tot het vanzelf, door aangehouden verwaarlozing en verdringing, in ons gezicht springt? De laatste maanden houden deze vragen me steeds vaker bezig. Hoe was het bijvoorbeeld mogelijk dat banken met een blik die blind gericht was op efficientiewinsten finaal een dusdanige "inefficientie" baarden dat iedere individuele belastingbetaler de rug moest rechten om deze te ondervangen?
En wat is de rol van "grootte" in de concentratie van rijkdom bij de zogenaamde "one percent" van de bevolking? In een wereld van perfecte informatie en perfecte concurrentie leidt de vrije markt als vanzelf tot een economisch evenwicht. De economische theorie spreekt zich evenwel niet uit over de relatieve verdeling van rijkdom in dat bereikte evenwicht. De situatie waarin A 90% van de taart bezit en B 10% is in het economische basismodel perfect gelijkwaardig aan de situatie waarin A en B elk de helft van de taart bezitten. Dit is bovendien theorie. Perfecte informatie is een illusie en intuitief wordt aangevoeld dat de situatie waarin A de grootste hap uit de taart neemt een grotere kans in zich draagt om concurrentieverstorend te zijn.
De teloorgang van de buurtwinkel is me steeds bijgebleven. In mijn beleving stond de buurtwinkel voor een persoonlijke bediening en kwaliteitsvolle producten. En was dit niet zo dan werd de eigenaar van de buurtwinkel daarop persoonlijk aangesproken. Had je slechts 1 schel hesp nodig dan werd daar keurig voor gezorgd. Niemand was "verplicht" meer te kopen dan hij redelijkerwijze op kon. Vervolgens landde de "grotere speler" in het dorp, die vanwege het spel van vraag en aanbod lagere prijzen kon bedingen bij zijn leveranciers en bereid was het voordeel daarvan te delen met zijn klanten. Bij de buurtwinkel gebeurde net het omgekeerde: klanten bleven weg, de buurtwinkel nam minder af van zijn leveranciers aan relatief hogere prijzen en zag zijn marge stelselmatig dalen. De "grotere speler" daarentegen nam nog meer af aan relatief lagere prijzen en kon daarbij zelfs zijn voordeel doen door zijn schellen hesp te bundelen en aldus bijkomend te verdienen aan de verspilling van zijn klanten. In het dorp eet iedereen goedkoper, de buurtwinkel sluit zijn deuren en diens eigenaar geeft zijn zelfbeschikking deels op door in dienstverband te gaan werken bij een "grotere speler". De arbeidsvoorwaarden van de voormalige eigenaar van de buurtwinkel worden ingeschreven in dezelfde logica van vraag en aanbod die kenmerkend is voor diens voormalige producten. Idem vangen diverse "grotere spelers" elkaar vervolgens vliegen af tot een "nog grotere speler" zich op de markt begeeft. Dorpelingen eten goedkoper, gooien ook wat meer weg en geven gaandeweg hun zelfbeschikking uit handen door zich in te schrijven in hetzelfde economische raderwerk dat vervolgens druk zet op hun lonen. De marge die vroeger verspreid zat onder de eigenaars van de buurtwinkels zit nu geconcentreerd in handen van de eigenaars van de "grotere spelers". En mocht iemand alsnog willen de markt te betreden met een nieuwe buurtwinkel, zal de kans daartoe simpelweg onbestaande zijn vanwege de te hoge instapkost. Er zijn schaalvoordelen gerealiseerd. Maar zijn er ook schaalnadelen? Hoe groot kunnen die "grotere spelers" worden? Moet er een rem staan op hun "grootte" om eerlijke concurrentie te vrijwaren? Worden in anti-kartelregels daadwerkelijk de juiste "grootte" criteria gehanteerd of moeten deze net aanzienlijk strenger worden om iedereen de kans te geven op een deel van de koek? Is het daadwerkelijk wenselijk dat bedrijvengroepen winsten realiseren die vele malen groter zijn dan de BNPs van de landen waarin ze opereren? En indien mensen net vanwege diezelfde werking van de markt onvoldoende de kans wordt geboden hun deel van de koek te verdienen, is (een redelijke) herverdeling dan geen morele plicht? En hoe moet onze fiscaliteit hier dan idealiter worden ingepast?
***
Dit alles lijkt me op z'n minst een maatschappelijke discussie waard. Het internet biedt alvast interessante lectuur op dit vlak en verwijst naar historische "denkers" zoals de Oostenrijkse economieprofessor Leopold Kohr en voormalig rechter bij het Amerikaanse Hooggerechtshof Louis Brandeis:
http://www.ditext.com/kohr/kohr.html
http://www.guardian.co.uk/commentisfree/2011/sep/25/crisis-bigness-leopold-kohr
http://blogs.reuters.com/macroscope/2012/07/17/our-financial-oligarchy-louis-brandeis-slams-too-big-to-fail-in-1913/
En wat is de rol van "grootte" in de concentratie van rijkdom bij de zogenaamde "one percent" van de bevolking? In een wereld van perfecte informatie en perfecte concurrentie leidt de vrije markt als vanzelf tot een economisch evenwicht. De economische theorie spreekt zich evenwel niet uit over de relatieve verdeling van rijkdom in dat bereikte evenwicht. De situatie waarin A 90% van de taart bezit en B 10% is in het economische basismodel perfect gelijkwaardig aan de situatie waarin A en B elk de helft van de taart bezitten. Dit is bovendien theorie. Perfecte informatie is een illusie en intuitief wordt aangevoeld dat de situatie waarin A de grootste hap uit de taart neemt een grotere kans in zich draagt om concurrentieverstorend te zijn.
De teloorgang van de buurtwinkel is me steeds bijgebleven. In mijn beleving stond de buurtwinkel voor een persoonlijke bediening en kwaliteitsvolle producten. En was dit niet zo dan werd de eigenaar van de buurtwinkel daarop persoonlijk aangesproken. Had je slechts 1 schel hesp nodig dan werd daar keurig voor gezorgd. Niemand was "verplicht" meer te kopen dan hij redelijkerwijze op kon. Vervolgens landde de "grotere speler" in het dorp, die vanwege het spel van vraag en aanbod lagere prijzen kon bedingen bij zijn leveranciers en bereid was het voordeel daarvan te delen met zijn klanten. Bij de buurtwinkel gebeurde net het omgekeerde: klanten bleven weg, de buurtwinkel nam minder af van zijn leveranciers aan relatief hogere prijzen en zag zijn marge stelselmatig dalen. De "grotere speler" daarentegen nam nog meer af aan relatief lagere prijzen en kon daarbij zelfs zijn voordeel doen door zijn schellen hesp te bundelen en aldus bijkomend te verdienen aan de verspilling van zijn klanten. In het dorp eet iedereen goedkoper, de buurtwinkel sluit zijn deuren en diens eigenaar geeft zijn zelfbeschikking deels op door in dienstverband te gaan werken bij een "grotere speler". De arbeidsvoorwaarden van de voormalige eigenaar van de buurtwinkel worden ingeschreven in dezelfde logica van vraag en aanbod die kenmerkend is voor diens voormalige producten. Idem vangen diverse "grotere spelers" elkaar vervolgens vliegen af tot een "nog grotere speler" zich op de markt begeeft. Dorpelingen eten goedkoper, gooien ook wat meer weg en geven gaandeweg hun zelfbeschikking uit handen door zich in te schrijven in hetzelfde economische raderwerk dat vervolgens druk zet op hun lonen. De marge die vroeger verspreid zat onder de eigenaars van de buurtwinkels zit nu geconcentreerd in handen van de eigenaars van de "grotere spelers". En mocht iemand alsnog willen de markt te betreden met een nieuwe buurtwinkel, zal de kans daartoe simpelweg onbestaande zijn vanwege de te hoge instapkost. Er zijn schaalvoordelen gerealiseerd. Maar zijn er ook schaalnadelen? Hoe groot kunnen die "grotere spelers" worden? Moet er een rem staan op hun "grootte" om eerlijke concurrentie te vrijwaren? Worden in anti-kartelregels daadwerkelijk de juiste "grootte" criteria gehanteerd of moeten deze net aanzienlijk strenger worden om iedereen de kans te geven op een deel van de koek? Is het daadwerkelijk wenselijk dat bedrijvengroepen winsten realiseren die vele malen groter zijn dan de BNPs van de landen waarin ze opereren? En indien mensen net vanwege diezelfde werking van de markt onvoldoende de kans wordt geboden hun deel van de koek te verdienen, is (een redelijke) herverdeling dan geen morele plicht? En hoe moet onze fiscaliteit hier dan idealiter worden ingepast?
***
Dit alles lijkt me op z'n minst een maatschappelijke discussie waard. Het internet biedt alvast interessante lectuur op dit vlak en verwijst naar historische "denkers" zoals de Oostenrijkse economieprofessor Leopold Kohr en voormalig rechter bij het Amerikaanse Hooggerechtshof Louis Brandeis:
http://www.ditext.com/kohr/kohr.html
http://www.guardian.co.uk/commentisfree/2011/sep/25/crisis-bigness-leopold-kohr
http://blogs.reuters.com/macroscope/2012/07/17/our-financial-oligarchy-louis-brandeis-slams-too-big-to-fail-in-1913/
Abonneren op:
Posts (Atom)